نور الدين جعفر بدخشى
پيشگفتار 6
خلاصة المناقب ( در مناقب سيد على همدانى ) ( فارسى )
مؤلّف خلاصة المناقب : خلاصة المناقب نخستين كتابى است كه يك سال بعد از وفات سيّد على همدانى در شرح احوال و مناقب او نگارش يافته است و يكى از مآخذ معتبر و اساسى راجع به زندگانى ، فعاليت و افكار وى است . مؤلّف خلاصة المناقب يكى از مريدان پرشور شاه همدان است كه در چهارده سالهء آخر زندگانى سيّد با وى ارتباط كامل داشته و براساس مشاهدات عينى خود و آنچه از خود سيّد و مريدان ديگر وى شنيده ، اين كتاب را جمعآورى كرده است به همين جهت دربارهء انتساب كتاب خلاصة المناقب سوءتفاهمى وجود دارد و بعضى نويسندگان مثل « اته » تأليف مزبور را به خود سيّد نسبت دادهاند . « 1 » اين اشتباه ظاهرا ناشى از روش نويسندگى است كه در آن پيروى شده ، براى اينكه مؤلّف كتاب بيشتر سوانح حيات وى را به زبان خود سيّد بيان مىكند و « اته » نه تنها عقيده به صحت اين انتساب دارد بلكه مصرّ است كه چون تاريخ فوت سيّد على همدانى هفتصد و هشتاد و شش هجرى است ، سال تأليف كتاب مزبور هفتصد و هشتاد و هفت هجرى ، غلط است و بايد تاريخ تأليف اين كتاب نه سال پيش از سال هفتصد و هشتاد و شش يعنى سال هفتصد و هفتاد و هشت قرار داده شود يا تاريخ وفات سيّد را سالى فراتر فرض بكنيم تا اين انتساب درست آيد . « استورى » « 2 » جزئيات كتاب را شرح داده ولى دربارهء مؤلف آن چيزى نگفته است . در فهرست كتابخانهء بانكىپور « 3 » نيز قول « هرمان اته » و « ريو » تأييد شده است جز اينكه مولوى عبد المقتدر از قاضى نور اللّه شوشترى نقل قول كرده و مؤلف خلاصة المناقب را اسم برده است ولى او خود بعدا اين كتاب را در فهرست نگارشهاى سيّد على همدانى
--> ( 1 ) . fo yrarbiL eht ni stpircsunaM naisreP eht fo eugolataC : namreH , ehtE . 387 . P I . traP . D . A 3091 , DROFXO , I . loV eciffO aidnI eht . 66 . P . lahgoM fo rimhsaK fo steoP naisreP : DAMMAHUM , NAHK RAFAZ . D . A , 7591 ) ytisrevinU bajnuP ( sisehT A ( 2 ) . , I . loV yevruS lacihpargoilbiB - oiB A : erutaretiL naisreP : A . C , yrotS . 749 . P . D . A 6291 , nodnoL , 2 traP ( 3 ) . naisreP dna cibarA eht fo eugolataC A : ivluaM , ridatquM ludbA . D . A 8091 , attuclaC , eropiknaB ta yrarbiL cilbuP latneirO eht ni stpircsunaM 032 . P , I . loV